Expresionnan militar leve/”inofensivo” por ta mortal. Toch e retorica brutal di Merca y Israel ta resultando ainda mas mortal.
“Metaforanan por mata,” e linguista George Lakoff a skirbi den un ensayo influencial tocante e guera di Golfo. “E uzo di un metafora cu un set di definicionnan ta bira destructivo ora e ta sconde realidadnan na un manera dañino.”
El a describi e efectonan di e uzo di Merca di analogianan di gasto-y-beneficio di negoshi, comparacionnan di deporte y e sprookje di e guera husto cu heroe y criminalnan.
Tur esaki a sconde e realidad di conflicto. Durante hopi tempo, eufemismo tawata e opcion preferi pa e ehercito di Merca. Voceronan tawata discuti “daño colateral” na lugar di morto di civilnan y “atakenan di precision”, formulando destruccion como algo preciso y parti di un proceso necesario y finalmente sanador.
Donald Trump ta scoge menasa habri na su lugar. E siman aki el a lansa un menasa di genocida contra Iran, despues di a menasa anteriormente di bombardea e pais “bek pa e era di piedra” y destrui brugnan y plantanan di energia – mientras scolnan y facilidadnan medico ya a wordo pulverisa. El a bisa cu e no tawata preocupa “mes mes” tocante posible crimennan di guera.
Ora el a adverti diamars cu “un civilisacion henter lo muri awe nochi” a menos cu Iran acorda un trato, e tawata busca un salida for di e guera desastroso cu el a lansa seis siman pasa. Un cease fire di dos siman a wordo declara debidamente, maske e tabata parce na risico di collapse den cuestion di ora.
Combersacionnan entre Iran y Merca, programa pa Islamabad e weekend aki, tawata suheto na un incertidumbre similar. E alivio pa e detencion di e conflicto – principalmente cerca e Irani nan pero tambe sinti mundialmente – tawata scondi for di principio door di e risico di un conflicto renoba.
Mientras tanto, Israel a escala atakenan riba Libanon. El a yama e atake masal di 10 minuut cu a mata docenanan di mucha, un poeta, dos periodista y cientos di persona mas, “Operation eternal darkness”.
Eufemismo no ta completamente morto – e ehercito di Israel a mata cientos di Palestino na Gaza desde cu un alto al fuego a wordo declara ayanan seis luna pasa. Pero e mortonan di diesnan di miles na Gaza, siguiendo e atakenan di Hamas na october 2023, tawata acompaña pa declaracionnan di anihilacion door di politiconan di Israel.
Señor Trump a busca pa forsa e regimen di Iran den un trato, pero ora e comandante en jefe di e ehercito mas poderoso di mundo haci un declaracion asina memey di un campaña di bombardeo, riba e dia di e acto menasa, su intento y efecto por ta solamente pa terorisa e poblacion tambe.
E menasanan di e presidente lo exigi pa e ehercito ehecuta actonan cu ta claramente ilegal. Maske legalmente nan ta obliga na sigui solamente ordennan legal, e ta wordo rondona cada bes mas door di hende cu no ta tribi di contradeci’e, y su administracion a debilita sistematicamente e mecanismonan institucional cu ta limita e forsa arma.
Fuera di esey, manera e filosofo politico Mathias Risse a skirbi e siman aki, “e lenga di destruccion civilisacional no ta meramente un sintoma di atrocidad, sino un di su instrumentonan”. Sin importa kico ta e resultado, e menasa mes den su mes ta un crimen di guera.
Expertonan ta nota cu rara bes tawata tin un declaracion di intento mas cla – y tambe cu purba tene Señor Trump responsabel via ley internacional ta parce un esfuerso sin speransa. Toch mester sigui busca e tipo di esfuersonan aki, pa mas inutil cu nan por parce.
Aliadonan di Israel a permiti pa mata diesnan di miles di Palestino na Gaza cu solamente un protesta keto, loke ta debilita nan declaracionnan di apoyo pa un orden basa riba regla. E papa y un actor di Hollywood a ofrece e acusacion mas cla contra e menasa di Señor Trump e siman aki. Si laga esaki pasa sin wordo cuestiona, e standardnan moral, regula y legal lo collapse ainda mas, lagando e Irani nan y hende rond di mundo den peliger.

